Natuurstudie – Charlotte Mason huisonderwijs

natuurstudie

Vorige week vertelde ik over Charlotte Mason, een persoon die, in mijn ogen, veel goede informatie heeft verstrekt met betrekking tot onderwijs en opvoeding. Informatie die ik vandaag de dag nog steeds toepas in ons huisonderwijs. Zoals ik toen al zei, ga ik de komende weken een beetje dieper in op de verschillende aspecten van haar methode en hoe ik dat toepas in ons huisonderwijs. Deze week: natuurstudie.

Lees ook: Huisonderwijs – de Charlotte Mason manier

Natuurstudie – een moment van verwondering

Volgens Charlotte Mason was de studie van de natuur de fundering voor  het studeren van wetenschapsvakken. Charlotte Mason geloofde dat je niet kon leren over de natuur vanachter een bureau met een boek voor je neus. Nee, je moet erop uit trekken. Kijken wat er rondom je te vinden is, en vragen stellen over wat je ziet, wat je interessant vindt en wat je verwondert.

 

Eerlijk gezegd, het is één van de gemakkelijkste lessen die je je maar kan voorstellen. Het enige dat je moet doen is erop uit trekken. Voorzie een dag in de week (en als het kan, gewoon een moment elke dag), waar je naar buiten trekt. Een park in de buurt, een bos, de zee en de duinen, … en kijk om je heen. Je hebt alleen je ogen nodig en de mogelijkheid om stil te staan bij het mooie dat je ziet.

Een les natuurstudie

Zoals ik al zie is zo’n moment heel gemakkelijk te plannen, je moet er gewoon op uit trekken. Maar je kan het natuurlijk ook uitbreiden, en dat doen wij ook geregeld. Zo probeer ik elke week met de jongens even de natuur in te trekken. Gewoon zonder plan, en dan bespreken we wat we tegenkomen. “Mama, wat is dat insect?” “Waarom heeft die boom een witte stam?” “Waarom is de lucht blauw?” Ja, het is echt een moment van stilstaan bij wat je ziet en vragen stellen. En als ouder, je niet bang laten maken door die vragen. Weet je het antwoord niet? Zeg dat ook eerlijk en zoek het antwoord thuis samen op.

Maandelijks nemen we deel aan een natuurgroepje met andere huisonderwijzers. Tijdens zo’n moment is er wel een thema gepland en bestuderen we een bepaald onderdeel van de natuur. Dit kan vanalles zijn: verschillende bomen, paddestoelen, de vijver in de herfst, … Hoewel dit meer voorbereiding vraagt (toch van de persoon die het organiseert), blijft het doel hetzelfde: stilstaan bij wat je ziet en vragen durven stellen.

Ongeplande natuurstudie

Tijdens zo’n ongeplande momenten nemen we meestal niets mee, buiten mijn smartphone, waarmee ik foto’s maak van zaken die ze interessant vinden. Er worden blaadjes mee naar huis genomen of bloemen om te drogen. Ik probeer zo goed mogelijk om hun vragen te beantwoorden en als ik dat niet kan, maak ik een notitie om er thuis informatie over op te zoeken.

Zodra we dan thuis komen, nemen we er ons natuurboek bij. Dit is een dik schetsboek waar we ons bevindingen in noteren of tekenen.  Hiernaast zie je een voorbeeld  van wat er genoteerd werd na een wandeling rond het Fort van Duffel. Het is mijn voorbeeld (als in, ik doe evengoed mee met de lessen natuurstudie en leer ook nog steeds bij), de jongens wilden hun boek niet op het blog. Tja, dat is dan maar zo.

Om terug te komen op de situatie. We hadden libellen en waterjuffers gezien, en de jongens vroegen mij naar het verschil tussen de twee. Omdat ik het zelf ook niet wist, haalde ik er thuis het Handbook of Nature Study bij. Dat is echt mijn redder in nood. En als het daar niet instaat, dan haal ik er het internet bij.

Na het opzoeken van informatie, schetsten we een libelle en een waterjuffer en schreven we er in het kort wat informatie bij. Op die manier hebben we een overzicht van wat we geleerd hebben tijdens onze wandelingen.

Geplande natuurstudie

Bij een geplande natuurstudie loopt het iets anders. Meestal hou ik het bij een ongeplande studie en zien we wel wat er op ons afkomt, maar één keer per maand gaan we naar een natuurgroepje. Tijdens dat natuurgroepje is er wel een thema voorzien en bestuderen we de natuur rond dat thema. De rest blijft hetzelfde, we zoeken informatie op over zaken waar niet zo bekend met zijn en tekenen en noteren onze bevindingen in ons natuurboek.

Tijdens deze momenten hebben de jongens hun boek wel mee, want het noteren gebeurt dan terwijl we bezig zijn. Zelf hou ik mijn observaties voor achteraf, wanneer we thuis zijn. De jongens hebben dan ook de kans om nog eens te vertellen wat ze gezien en geleerd hebben, zodat die informatie ook beter blijft hangen.

En wat met inspectie en examens?

Voor de inspectie vind ik het persoonlijk geen probleem. Hun natuurboek bevat redelijk wat informatie dat ze geleerd hebben en ze kunnen er ook veel over vertellen. Het feit dat we maandelijks ook in een groepje samenkomen is een pluspunt. Tja, die vermaledijde socialisatie ook weer.

Nu, voor inspectie is dit zeker voldoende als een onderdeel van de natuurwetenschapslessen. Je kan van hieruit ook veel verder werken. Het lijkt misschien redelijk basic, maar toen mijn oudste zoon vorig jaar studeerde voor het examen natuurwetenschappen, kon hij heel veel leerstof over bloemplanten en dieren, terugkoppelen aan wat hij gezien had tijdens onze natuurstudie.

Je gaat mij niet horen zeggen dat het voldoende is voor het examen, maar je kan wel kijken welke leerstof er moet gekend zijn en die toepassen tijdens je uitstappen. Ben je bezig met bloemplanten? Bekijk dan de bloemen van dichtbij. Welke verschillen zie je? Welke onderdelen kan je gemakkelijk benoemen en welke zijn niet of amper zichtbaar? Probeer eens een boom te determineren met behulp van een tabel. Misschien kom je het skelet van een dier tegen op een wandeling en kan je dat nader bekijken en zo koppelen aan de lessen over zoogdieren.

Hulpmiddelen

Onze natuurstudie verloopt het beste als ik een aantal zaken bij de hand heb. Hierboven noemde ik al het Handbook of Nature Study, maar er zijn nog een aantal andere zaken waar ik niet zonder kan. Zo is er ook de website Handbook of Nature Study, die je kan helpen bij het opstellen van geplande momenten. Je kan je betalend lid maken, maar er is heel veel te vinden op de website zonder dat je dat moet doen. Verder is een goed schetsboek onontbeerlijk. Je kan het uiteraard met los papier doen, of een gewoon schrift, maar ik vind persoonlijk een schetsboek met stevig papier zeker een must. Verder mag je niet vergeten iets om te schrijven mee te nemen en tekenpotloden en verf zijn hier ook altijd een groot succes om te werken in onze boeken. En het allerbelangrijkste? De zin om te leren en observeren.

Natuurstudie blijft bij ons nog even op de planning staan. Zowel de jongens als ik genieten van die momenten in de natuur en leren veel over wat er rondom ons te zien is. Maar het belangrijkste is wel wat het hen meegeeft buiten de informatie over de natuur die ze oppikken. Ze leren om open te staan voor zaken die ze niet kennen en antwoorden te zoeken op hun vragen. Ze leren om anders naar de wereld rondom hen te kijken. En vooral, ze leren om verwondering te hebben. En dat, dat is in mijn ogen, het belangrijkste dat ze kunnen leren.

Heb je graag een houvast wanneer je start met natuurstudie? Dan heb ik voor jou de oplossing: Natuurstudie Herfst – Werkboek. Dit werkboek bevast 13 activiteiten voor een geleide natuurstudie voor jou en je gezin.

Trekken jullie geregeld de natuur in om te observeren en te leren? Of zelfs gewoon om te genieten van wat ze te bieden heeft?

11 Replies to “Natuurstudie – Charlotte Mason huisonderwijs”

  1. Hoi,
    Wij gaan ook elke dag even de natuur in, we tekenen wat we zien, en thuis gaan we onze vragen opzoeken. Want ook ik weet niet alles. 😊
    Het is zo een meerwaarde vind ik. Het is een beetje een rustpunt in de dag ook, we komen tot rust en genieten van al dat moois, en soms zijn we verbaasd van de antwoorden op onze vragen.
    Soms vergezellen we het maandelijks natuurklasje maar dat is niet altijd evident.
    Maarin elk geval doen we hier nog wel een hele Lange tijd mee verder. 🦎🐞🐛

  2. Wat interessant. Ik krijg elke dag een blaadje, takje of kastanje van mijn dochter die ze onderweg naar school vindt. Zo leuk dat ze zoveel oog heeft voor de natuur!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.